Οι άνθρωποι δεν θυμούνται τις διαφάνειές σας. Θυμούνται πώς τους έκανες να νιώσουν.

Κάντε ένα πείραμα μνήμης πάνω σας.

Θυμηθείτε την καλύτερη εκπαίδευση που παρακολουθήσατε ποτέ. Όχι τη χρησιμότερη στο βιογραφικό· εκείνη που σας άλλαξε. Και τώρα προσπαθήστε να θυμηθείτε τρεις διαφάνειες από αυτήν.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θυμούνται ούτε μία. Θυμούνται όμως, συχνά με εκπληκτική ευκρίνεια, χρόνια μετά , μια στιγμή: μια άσκηση που τους δυσκόλεψε και μετά τους λύθηκε, μια φράση που έπεσε στη σωστή στιγμή, ένα «κλικ» που έγινε μέσα τους, το πώς ένιωσαν βγαίνοντας από την πόρτα.

Αυτό δεν είναι ρομαντική παρατήρηση για το επάγγελμά μας. Είναι ο τρόπος που δουλεύει ο ανθρώπινος εγκέφαλος και όποιος σχεδιάζει εκπαιδεύσεις αγνοώντας τον, σχεδιάζει ενάντια στο υλικό του: τους ανθρώπους.

Το συναίσθημα δεν είναι το γαρνίρισμα της μάθησης. Είναι ο μηχανισμός της.

Στην κουλτούρα της εκπαίδευσης κουβαλάμε ακόμα μια σιωπηλή ιεραρχία: το περιεχόμενο είναι η «σοβαρή» δουλειά, το συναίσθημα είναι το άρωμα, ωραίο να υπάρχει, αλλά προαιρετικό. Πρώτα η ύλη, και αν μείνει χρόνος, λίγη «εμπειρία».

Η νευροεπιστήμη της μνήμης λέει το ακριβώς αντίθετο. Ο εγκέφαλος δεν αποθηκεύει ό,τι ακούει, αποθηκεύει ό,τι επιλέγει ως σημαντικό. Και ο μηχανισμός της επιλογής δεν είναι λογικός· είναι συναισθηματικός. Η συναισθηματική διέγερση λειτουργεί σαν σφραγίδα πάνω στην εμπειρία: αυτό εδώ κράτησέ το. Οι δομές του εγκεφάλου που επεξεργάζονται το συναίσθημα και αυτές που παγιώνουν τη μνήμη δεν είναι γείτονες κατά τύχη… συνεργάζονται. Ό,τι μας άγγιξε, γράφτηκε βαθύτερα. Ό,τι μας άφησε αδιάφορους, δεν γράφτηκε σχεδόν καθόλου, όσο «σημαντικό» κι αν ήταν αντικειμενικά.

Με άλλα λόγια: το συναίσθημα δεν διακοσμεί τη μάθηση. Την Δημιουργεί.

Και εδώ κρύβεται η πιο άβολη συνέπεια για όλους εμάς που σχεδιάζουμε εκπαιδεύσεις: μια αίθουσα που δεν ένιωσε τίποτα, δεν έμαθε σχεδόν τίποτα, ανεξάρτητα από το πόσα κατέγραψε στις σημειώσεις της. Οι σημειώσεις είναι εξωτερική μνήμη. Εμείς πληρωνόμαστε για την εσωτερική.

«Μα εγώ διδάσκω τεχνικό αντικείμενο»

Είναι η πιο συχνή αντίρρηση, και αξίζει ευθεία απάντηση: το επιχείρημα δεν λέει ότι κάθε εκπαίδευση πρέπει να γίνει συγκινησιακή τελετή. Λέει ότι ακόμα και το πιο τεχνικό περιεχόμενο χρειάζεται συναισθηματικό όχημα για να ταξιδέψει προς τη μακρόχρονη μνήμη.

Και τα οχήματα είναι πολλά, όχι μόνο η «συγκίνηση»: η έκπληξη το πιο υποτιμημένο εργαλείο του εκπαιδευτή που ανοίγει διάπλατα την προσοχή γιατί ο εγκέφαλος προτεραιοποιεί ό,τι παραβίασε τις προβλέψεις του. Ξαναδιάβασε …

Η παραγωγική δυσκολία το πρόβλημα που πάλεψες πριν σου δοθεί η λύση γράφεται πολλαπλάσια βαθιά στο σύστημα από μια λύση που σου δόθηκε έτοιμη. Το προσωπικό διακύβευμα η στιγμή που ο συμμετέχων παύει να επεξεργάζεται μια ιδέα αφηρημένα και τη βλέπει πάνω στη δική του δουλειά, στη δική του ομάδα, στο δικό του πρόβλημα της Δευτέρας. Ακόμα και το γέλιο: μια ομάδα που γελάει μαζί είναι μια ομάδα σε κατάσταση ανοιχτής πρόσληψης πληροφορίας.

Ο σχεδιαστικός κανόνας που προκύπτει είναι απλός στη διατύπωση και απαιτητικός στην εφαρμογή: για κάθε κρίσιμο σημείο της εκπαίδευσής σας, μην ρωτάτε μόνο «πώς θα το εξηγήσω καθαρά;». Ρωτήστε πρώτα «τι θα έχουν ζήσει οι άνθρωποι τη στιγμή που θα το συναντήσουν;». Η εξήγηση που προσγειώνεται σε προετοιμασμένο συναισθηματικό έδαφος ριζώνει. Η ίδια εξήγηση σε ουδέτερο έδαφος γλιστράει.

Το τεστ των τριών μηνών

Υπάρχει ένα κριτήριο που προτείνουμε στους εκπαιδευτές που δουλεύουν μαζί μας, και αλλάζει ριζικά τον τρόπο που σχεδιάζουν:

Μην σχεδιάζετε για το φύλλο αξιολόγησης της Παρασκευής. Σχεδιάστε για το τι θα έχει απομείνει σε τρεις μήνες.

Σε τρεις μήνες, οι διαφάνειες θα είναι ένα αρχείο που κανείς δεν άνοιξε. Οι σημειώσεις, ένα τετράδιο σε ένα συρτάρι. Αυτό που θα έχει απομείνει αν έχει απομείνει κάτι θα είναι δύο ή τρεις στιγμές με συναισθηματικό φορτίο, και οι αλλαγές συμπεριφοράς που εκείνες οι στιγμές πυροδότησαν. Αυτές οι στιγμές, λοιπόν, δεν μπορούν να αφεθούν στην τύχη. Είναι τα θεμέλια του σχεδιασμού και όλο το περιεχόμενο χτίζεται γύρω τους, όχι το αντίστροφο.

Την επόμενη φορά που θα ετοιμάζετε εκπαίδευση, δοκιμάστε να ξεκινήσετε ανάποδα: πριν γράψετε την πρώτη διαφάνεια, γράψτε μια πρόταση, «σε τρεις μήνες, θέλω να θυμούνται τη στιγμή που ______». Αν δεν μπορείτε να συμπληρώσετε το κενό, δεν έχετε ακόμα εκπαίδευση.

Έχετε ύλη.

Το πώς σχεδιάζονται αυτές οι στιγμές πώs χτίζεται η έκπληξη, πώς δοσολογείται η παραγωγική δυσκολία, πώς το τεχνικό περιεχόμενο αποκτά προσωπικό διακύβευκα για τον καθένα στην αίθουσα είναι από τα κεντρικά κομμάτια της δουλειάς μας στο Voices of Change. Αν το πείραμα της πρώτης παραγράφου σας θύμισε τη δική σας αξέχαστη εκπαίδευση, έχουμε ήδη κοινό σημείο εκκίνησης για μια κουβέντα.

Περισσότερες πληροφορίες για το Voices of Change.