«Γνέφουν με την μη λεκτική, αλλά δεν συγκινούνται»: Το αόρατο χάσμα κάθε αίθουσας

Υπάρχει μια στιγμή που κάθε εκπαιδευτής γνωρίζει. Και όσοι τη γνωρίζουν, θα την νιώσουν.

Έχετε προετοιμαστεί. Έχετε κάνει πρόβες. Το υλικό σας είναι καλό, το ξέρετε ότι είναι καλό εμ πως, το έχετε δουλέψει. Μπαίνετε στην αίθουσα, στέκεστε μπροστά στο κοινό, ξεκινάτε. Και κάπου στο δεύτερο εικοσάλεπτο, το νιώθετε.

Κάτι δεν πάει καλά.

Όχι κάτι που μπορείτε να το ονοματίσετε. Οι άνθρωποι είναι ευγενικοί. Κρατούν σημειώσεις. Γνέφουν καταφατικά στα σωστά σημεία. Αν τους ρωτούσατε, θα σας έλεγαν ότι το σεμινάριο είναι «πολύ ενδιαφέρον». Και όμως, κάτι μέσα σας, κάτι που έχει εκπαιδευτεί σε χιλιάδες ώρες αιθουσών, ξέρει την αλήθεια:

Ακούνε, αλλά δεν είναι μαζί σας. Γνέφουν, αλλά δεν συγκινούνται. Θα φύγουν με σημειώσεις, όχι με αλλαγή.

Το λάθος που κάνουμε όλοι στην αρχή

Όταν πρωτοσυνάντησα αυτό το χάσμα, και το συνάντησα νωρίς, και με πόνεσε. έκανα αυτό που κάνουν όλοι οι ευσυνείδητοι εκπαιδευτές: δούλεψα το περιεχόμενο. Περισσότερη τεκμηρίωση. Καλύτερες διαφάνειες. Πιο έξυπνα παραδείγματα. Αν οι άνθρωποι δεν αγγίζονται, σκέφτηκα, φταίει το υλικό.

Χρειάστηκα χρόνια για να καταλάβω ότι έψαχνα σε λάθος μέρος.

Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ το περιεχόμενο. Σε εκείνες τις αίθουσες, οι πληροφορίες ήταν όλες εκεί. Το πρόβλημα ήταν ότι οι πληροφορίες δεν είναι αυτό από το οποίο μαθαίνουν οι άνθρωποι.

Οι άνθρωποι δεν μαθαίνουν από τις διαφάνειες. Η γνώση πια είναι άμεσα προσβάσιμη. Μαθαίνουν από τις εμπειρίες. Και αλλάζουν με μια πολύ συγκεκριμένη σειρά: πρώτα νιώθουν κάτι, και μετά το κατανοούν.

Όταν αυτή η σειρά αντιστραφεί, όταν η κατανόηση προηγείται χωρίς να έχει προηγηθεί τίποτα στο σώμα και στο συναίσθημα, το αποτέλεσμα είναι ακριβώς αυτό που περιέγραψα: μια αίθουσα που συμφωνεί μαζί σας και μένει ίδια.

Το χάσμα έχει όνομα

Ανάμεσα στη γνώση και το συναίσθημα υπάρχει ένα χάσμα, και σχεδόν όλη η εκπαίδευση, όπως τη μάθαμε, χτίζει μόνο στη μία του όχθη.

Μας έμαθαν να δομούμε ύλη. Κανείς δεν μας έμαθε να δομούμε εμπειρία. Μας έμαθαν τι να πούμε. Κανείς δεν μας έμαθε πώς οι άνθρωποι απέναντί μας προσλαμβάνουν, επεξεργάζονται και τελικά αλλάζουν, ή δεν αλλάζουν, μέσα από αυτά που λέμε. Ο καθένας τους με διαφορετικά κανάλια. Με διαφορετικές αντιστάσεις. Με διαφορετικά πράγματα που τον κινούν και τον συγκινούν.

Ο εκπαιδευτής που το κατανοεί αυτό σταματά να ρωτάει «πώς θα παρουσιάσω καλύτερα το υλικό μου;» και αρχίζει να ρωτάει κάτι πολύ διαφορετικό: «τι χρειάζεται να ζήσουν αυτοί οι άνθρωποι, ώστε αυτό που θα πω μετά να έχει πού να ριζώσει;»

Είναι μικρή αλλαγή ερώτησης. Είναι τεράστια αλλαγή επαγγέλματος.

Ένας καθρέφτης για σας

Αν θέλετε να ξέρετε σε ποια όχθη του χάσματος στέκεστε, υπάρχει ένα απλό τεστ. Θυμηθείτε την τελευταία σας εκπαίδευση η ομιλία ή παρουσίαση σε ένα meeting και ρωτήστε τον εαυτό σας όχι «τι τους δίδαξα;» αλλά:

Τι ένιωσαν στην αίθουσά μου; Υπήρξε μια στιγμή, έστω μία, που κάτι μετακινήθηκε μέσα τους πριν το εξηγήσω;

Αν η απάντηση σας δυσκολεύει, δεν είστε οι μόνοι. Είναι η πιο συνηθισμένη, και η εύκολη σε διαχείρηση, δυσκολία του επαγγέλματός μας. Και είναι το σημείο από το οποίο ξεκινά όλη η δουλειά που κάνουμε με τη Μυρτώ στο Voices of Change: όχι πώς να παρουσιάζετε, αλλά πώς οι άνθρωποι πραγματικά αλλάζουν.

Αν το χάσμα που περιέγραψα σας είναι οικείο, θα χαρώ να τα πούμε. Στα επόμενα άρθρα θα το ανοίξουμε κομμάτι-κομμάτι.