top of page
Search

Ο «δύσκολος» συμμετέχων δεν είναι εμπόδιο. Είναι πληροφορία.

Nikolas Fragkias
Oct 13
4 min read

Κάθε εκπαιδευτής έχει τη δική του εμπειρία σε αυτό το σημείο. Τον άνθρωπο που διαφωνούσε με όλα, από το πρώτο δεκάλεπτο. Αυτόν που έκανε το ειρωνικό σχόλιο κάθε φορά που η αίθουσα άρχιζε να ζεσταίνεται. Την κυρία που δήλωσε, με σταυρωμένα χέρια, «εγώ αυτά τα έχω ξανακούσει». Τον σιωπηλό της γωνίας, που η σιωπή του βάραινε περισσότερο από κάθε φωνή.


Και κάθε εκπαιδευτής ξέρει το συναίσθημα: εκείνη τη σφίξη στο στομάχι όταν καταλαβαίνεις ότι στην αίθουσά σου κάθεται ένας «δύσκολος».


Θέλω να προτείνω μια αλλαγή οπτικής που, στα χρόνια της δουλειάς μου, αποδείχθηκε από τις πιο απελευθερωτικές πρώτα για μένα και μετά για τους εκπαιδευτές που δουλεύουν μαζί μου:

Ο «δύσκολος» συμμετέχων δεν είναι εμπόδιο στη δουλειά σας. Είναι δεδομένο για τη δουλειά σας. Δεν σας διακόπτει σας ενημερώνει σας κρατάει alert. Το μόνο ερώτημα είναι αν θα διαβάσετε την πληροφορία ή θα πολεμήσετε τον αγγελιοφόρο.


Η συμπεριφορά είναι μήνυμα, σχεδόν ποτέ για εσάς


Το πρώτο πράγμα που αλλάζει όταν αλλάξει η οπτική: παύεις να παίρνεις τη συμπεριφορά προσωπικά. Γιατί η αντίσταση ενός συμμετέχοντα σχεδόν ποτέ δεν αφορά πραγματικά εσάς εσάς σας γνώρισε πριν από δύο ώρες. Αφορά κάτι που κουβαλάει: μια εντολή («ο προϊστάμενος με έστειλε εδώ»), έναν φόβο («αν αυτά ισχύουν, τότε αυτό που κάνω είκοσι χρόνια είναι λάθος;»), μια θέση στην ομάδα που νιώθει ότι απειλείται, μια προηγούμενη εκπαίδευση που τον έκανε να νιώσει μικρός.


Ο άνθρωπος που λέει «αυτά είναι θεωρίες, στην πράξη δεν δουλεύουν» σπάνια κάνει επιστημολογική κριτική. Πολύ συχνότερα λέει: μη με εκθέσεις. Μη μου ζητήσεις να δοκιμάσω κάτι στο οποίο μπορεί να αποτύχω μπροστά σε συναδέλφους. Η επιθετικότητα είναι, τις περισσότερες φορές, φόβος που φόρεσε πανοπλία.


Όταν το δεις αυτό, η ερώτηση μέσα σου αλλάζει. Από «πώς θα τον αντιμετωπίσω;» γίνεται «τι προστατεύει;». Και αυτή η δεύτερη ερώτηση έχει πάντα πιο χρήσιμες απαντήσεις.


Η πληροφορία δεν αφορά μόνο εκείνον. Αφορά και την αίθουσά σας.


Εδώ βρίσκεται το κομμάτι που οι περισσότεροι χάνουν: ο «δύσκολος» δεν σας δίνει πληροφορία μόνο για τον εαυτό του. Σας δίνει πληροφορία για την ομάδα και για εσάς.

Ένας συμμετέχων που εκφράζει ανοιχτά αντίρρηση λέει συχνά αυτό που άλλοι πέντε σκέφτονται σιωπηλά. Είναι το ηχείο της αίθουσας και αν τον φιμώσετε, δεν φιμώσατε μία φωνή· διδάξατε σε όλη την ομάδα ότι η διαφωνία εδώ μέσα τιμωρείται. Από εκείνη τη στιγμή θα έχετε ησυχία. Και θα έχετε χάσει την αίθουσα.


Ακόμα κι όταν η αντίρρησή του δεν εκπροσωπεί κανέναν, ο τρόπος που θα του φερθείτε παρακολουθείται από όλους. Η ομάδα δεν αξιολογεί το επιχείρημά σας απέναντί του αξιολογεί το ήθος σας. Μπορεί αυτός ο άνθρωπος να σηκώσει διαφωνία χωρίς να μικρύνει; Τότε μπορώ κι εγώ. Ο χειρισμός ενός «δύσκολου» είναι, στα μάτια της αίθουσας, η πιο αξιόπιστη δήλωση για το τι είδους χώρος είναι αυτός.


Και μερικές φορές αυτό θέλει τη μεγαλύτερη ειλικρίνεια η πληροφορία αφορά εσάς. Μια αίθουσα που γεννάει αντιστάσεις σε πολλά σημεία ταυτόχρονα σπάνια έχει πρόβλημα συμμετεχόντων. Συνήθως κάτι στο σχεδιασμό ή στη στάση σας παρήγαγε αυτό που βλέπετε: πήγατε πολύ γρήγορα, διδάξατε πριν χτίσετε σχέση, ή τα μετα-μηνύματά σας είπαν στην ομάδα κάτι που οι λέξεις σας δεν είπαν ποτέ.


Τρεις κινήσεις που αλλάζουν το παιχνίδι


Πρώτη: δώστε στην αντίσταση θέση στο τραπέζι - πριν τη ζητήσει μονη της. Η αντίσταση που έχει επίσημη θέση δεν χρειάζεται να κάνει κατάληψη. Ρωτήστε νωρίς: «ποιος ήρθε εδώ χωρίς να το επιλέξει;» — με χαμόγελο, χωρίς ίχνος ειρωνείας. Το χέρι που θα σηκωθεί μόλις έπαψε να είναι το πρόβλημά σας· έγινε ο πιο ειλικρινής σας συνομιλητής. Και η ένταση που θα ξεφούσκωνε σε ειρωνικά σχόλια όλη μέρα, ξεφούσκωσε σε δέκα δευτερόλεπτα αναγνώρισης.


Δεύτερη: συμφωνήστε με κάτι — και εννοήστε το. Σχεδόν κάθε αντίρρηση περιέχει έναν πυρήνα αλήθειας. «Έχετε δίκιο ότι αυτό στην πίεση της καθημερινότητας είναι πιο δύσκολο απ' ό,τι ακούγεται εδώ μέσα» δεν είναι υποχώρηση είναι η απόδειξη ότι ακούτε. Ο άνθρωπος που εισέπραξε ότι ακούστηκε δεν χρειάζεται πια να δυναμώσει τη φωνή του. Προσοχή μόνο: η ψεύτικη συμφωνία («καλό αυτό που λέτε, αλλά...») μυρίζεται από μακριά και χειροτερεύει τα πράγματα.


Τρίτη: μην κερδίσετε ποτέ δημόσια. Μπορεί να έχετε το επιχείρημα που θα τον κατατροπώσει μπροστά σε όλους. Μην το χρησιμοποιήσετε. Ο άνθρωπος που ταπεινώθηκε δημόσια δεν έμαθε τίποτα από αυτά που είπατε  έμαθε μόνο ότι είστε επικίνδυνος, και θα περάσει την υπόλοιπη μέρα προετοιμάζοντας τη ρεβάνς ή απόντος. Αν χρειάζεται δύσκολη κουβέντα, γίνεται στο διάλειμμα, ένας προς έναν, με περιέργεια αντί για κατηγορία: «θέλω να καταλάβω τι δεν δουλεύει για σένα σε αυτά που κάνουμε». Θα εκπλαγείτε πόσο συχνά ο «δύσκολος» του πρωινού γίνεται ο πιο κατάλληλος συμμετέχων του απογεύματος.


Το πιο δυνατό μάθημα της ημέρας


Θα κλείσω με κάτι που το έχω δει να συμβαίνει ξανά και ξανά, και δεν παύει να με συγκινεί: οι στιγμές που μια αίθουσα θυμάται περισσότερο από όλες δεν είναι σχεδόν ποτέ οι διαφάνειες. Είναι οι στιγμές όπου μια πραγματική αντίσταση συναντήθηκε με πραγματικό σεβασμό, και κάτι άλλαξε, μπροστά σε όλους, και για τις δύο πλευρές.


Γιατί εκείνη τη στιγμή η ομάδα δεν είδε μια τεχνική διαχείρισης. Είδε ζωντανά αυτό που ήρθε να μάθει: πώς φέρεται ένας άνθρωπος που δεν φοβάται τη διαφωνία, επειδή δεν χρειάζεται να έχει πάντα δίκιο για να έχει κύρος.


Ο «δύσκολος» συμμετέχων, με άλλα λόγια, δεν είναι απλώς πληροφορία. Είναι πρόσκληση να δείξετε ποιος είστε όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν όπως τα σχεδιάσατε. Και αυτό, στο τέλος, είναι το μάθημα που κανένα υλικό δεν μπορεί να διδάξει.


Η δουλειά με τις δυναμικές της ομάδας, τι κρύβεται κάτω από τις αντιστάσεις, πώς μετατρέπονται σε καύσιμο αντί για τριβή, είναι από τα βαθύτερα κομμάτια όσων εξερευνούμε με τη Μυρτώ στο Voices of Change. Αν κάποιο πρόσωπο από τη δική σας συλλογή «δύσκολων» ήρθε στο μυαλό σας διαβάζοντας, θα χαρούμε να ακούσουμε την ιστορία του.


Περισσότερες πληροφορίες για το Voices of Change.

 
 
 

Comments


bottom of page